Wat is een hermafrodiet? Uitleg en betekenis (intersekse)

Wie de term hermafrodiet opzoekt, krijgt vooral medische beelden voorgeschoteld, maar artsen gebruiken het woord al jaren niet meer voor mensen: zij spreken van intersekse of DSD. Dit artikel legt uit waarom die taal ertoe doet en wat intersekse precies betekent.

Term: hermafrodiet is verouderd ·
Gebruikelijke term: intersekse of DSD ·
Biologische betekenis: organisme met zowel mannelijke als vrouwelijke voortplantingsorganen ·
Prevalentieschatting: 0,05% tot 1,7% van de geboorten, afhankelijk van de definitie ·
Zichtbaar bij geboorte: soms, maar niet altijd

Zes kernvragen, één rode draad: wat is een hermafrodiet? De onderstaande vragen worden in dit artikel beantwoord.

Wat is een hermafrodiet?

De term hermafrodiet komt uit de biologie en beschrijft een organisme met zowel mannelijke als vrouwelijke voortplantingsorganen. Bij mensen wordt de term in de zorg niet meer gebruikt, omdat hij onjuist en beledigend is. Artsen en onderzoekers spreken van intersekse of DSD.

Bij mensen is hermafrodiet een verouderde en beledigende term; artsen spreken van intersekse of DSD.

De afkorting DSD staat voor Differences of Sex Development. Onder die paraplu vallen verschillende situaties waarin iemand geboren wordt met lichaamskenmerken die niet typisch mannelijk of vrouwelijk zijn.

Wat is intersekse?

Intersekse is een parapluterm voor mensen met aangeboren lichaamskenmerken die niet binnen de typische man-vrouwindeling vallen. Dat kan gaan om hormonen, chromosomen of uiterlijke geslachtskenmerken.

Waarom zeggen artsen DSD?

De medische wereld gebruikt DSD om te benadrukken dat het om een ontwikkeling gaat die afwijkt van de verwachting. Sommige mensen met intersekse omarmen de term DSD, anderen geven de voorkeur aan intersekse.

Komt het vaak voor?

Prevalentieschattingen lopen uiteen van 0,05% tot 1,7% van de geboorten, afhankelijk van welke definitie je hanteert.

Hoe ziet een hermafrodiet eruit?

Er is geen eenduidig beeld. Mensen met intersekse hebben lichaamskenmerken die niet in één standaardbeeld passen. Sommigen worden geboren met een clitoris die groter is dan gemiddeld, anderen met een niet-ingedaalde zaadbal of een afwijkend chromosomenpatroon.

Zijn er ook hormoonverschillen?

Ja, bijvoorbeeld bij bijnieraandoeningen of een gevoeligheid voor androgenen. Daardoor kan iemand bijvoorbeeld vroeg of juist laat in de puberteit komen.

Welke chromosomen komen voor?

Sommige mensen hebben XY of XX, andere hebben een combinatie zoals XXY. Die variatie is vaak pas op latere leeftijd bekend.

Kan een hermafrodiet ongesteld worden?

De vraag of iemand ongesteld wordt, hangt af van de aanwezigheid van een baarmoeder en de hormonale cyclus. Sommige intersekse mensen menstrueren, anderen niet.

Kan een intersekse persoon kinderen krijgen?

Sommige intersekse mensen zijn vruchtbaar, anderen niet. Dat verschilt per diagnose. Soms is er sprake van een verminderde vruchtbaarheid, soms is er helemaal geen vruchtbaarheid.

Wat gebeurt er als een baby zonder duidelijk geslacht wordt geboren?

Ouders en artsen moeten soms kiezen of en wanneer ze operaties of hormonen willen inzetten. Steeds vaker wachten zij tot het kind zelf kan beslissen.

Steeds vaker wachten artsen met operaties tot het kind zelf kan beslissen.

Wat is DSD?

DSD staat voor Differences of Sex Development, een overkoepelende term voor verschillende diagnoses. Niet iedereen met DSD voelt zich intersekse, en andersom.

Hoe weet je of je intersekse bent?

Soms is het al bij de geboorte zichtbaar, soms pas in de puberteit of bij een vruchtbaarheidsonderzoek. Veel mensen komen er pas later in hun leven achter.

Wanneer moet je naar de dokter?

Als er lichamelijke klachten zijn of als iemand twijfelt over zijn of haar lichaam. Een huisarts kan doorverwijzen naar een specialist in het ziekenhuis.

Hoeveel intersekse mensen zijn er in Nederland?

In Nederland zijn er naar schatting 50.000 tot 100.000 mensen met intersekse kenmerken. Dat aantal is onzeker omdat niet iedereen zich laat zien of registreert.

Is intersekse hetzelfde als transgender?

Nee, intersekse gaat over het lichaam, transgender over de genderidentiteit. Iemand kan zowel intersekse als transgender zijn, maar dat hoeft niet.

Gerelateerde lectuur: Politieke partijen links & rechts: uitleg en verschil

Veelgestelde vragen

Voor wie een intersekse kind opvoedt of zelf intersekse kenmerken heeft: zorg dat je met een arts praat die verstand heeft van DSD. Die taal is belangrijker dan een etiket.